Hoe werkt de zelfstandigenaftrek?
De aftrek verlaagt je belastbare winst en werkt daardoor door in je inkomstenbelasting en in je premies. Omdat het een vast bedrag is en geen percentage, is het effect relatief groter bij een lage winst en kleiner bij een hoge.
De afbouw is bewust beleid en loopt volgens een pad dat al in de wet staat. Dat betekent dat je voor een raming van volgend jaar niet hoeft te gokken: het bedrag voor het komende jaar is bekend zodra het pad is vastgesteld. Wat wel jaarlijks moet worden nagelopen, is of het pad ongewijzigd is gebleven.
Bij een winst die lager is dan de aftrek kan de aftrek niet volledig worden benut in dat jaar. Wat er dan met het restant gebeurt, hangt samen met de verliesverrekening en met de vraag of je aan het urencriterium voldoet. Dat is het soort samenloop waar een raming een adviseur niet vervangt.
Wat er gebeurt in een verliesjaar is het onderdeel dat het vaakst verkeerd wordt begrepen, en het scheelt geld. De zelfstandigenaftrek mag je winst niet verder verlagen dan tot nul: hij kan een verlies niet groter maken. Maar het deel dat je daardoor niet kunt gebruiken, is niet weg. Dat schuift door als niet-gerealiseerde zelfstandigenaftrek en kun je in de negen volgende jaren verrekenen, mits je in dat jaar wel winst hebt en aan het urencriterium voldoet.
Daaruit volgt een boekhoudkundige eis die verder gaat dan een saldo. Elk doorgeschoven deel leeft per jaar van ontstaan, want de negen jaren lopen per jaar. Bewaar je alleen het totaal, dan kun je later niet meer aantonen welk jaar welk deel leverde, en dan is de verrekening niet te onderbouwen. Heb je naast je onderneming loon uit een baan, dan bepaalt dat loon mee in welke schijf je winst valt; een raming zonder je volledige inkomen klopt daarom niet.
Waar staat de zelfstandigenaftrek in de wet?
Deze vindplaatsen komen uit de vakdossiers die op 24 augustus 2026 zijn nagelopen. Let op het verschil dat in een geschil groot wordt: een wetsartikel bij een waarde is een vindplaats van die waarde en geen onderbouwing van de toepassing in jouw situatie.
- artikel 3.76 Wet IB 2001de zelfstandigenaftrek en het bedrag; 1.200 euro voor 2026, 900 euro voor 2027 als eindpunt van het afbouwpad
- artikel 3.6 Wet IB 2001het urencriterium waaraan de aftrek is gekoppeld
De links gaan naar de wettekst op wetten.overheid.nl, in de versie die op 24 september 2026 gold.
Wat doet basestep met de zelfstandigenaftrek?
De raming van je inkomstenbelasting rekent met de tarieven van het jaar zelf en toont de gebruikte waarden met bron en controledatum. Geef je aan dat je het urencriterium niet haalt, dan verdwijnt de aftrek uit de berekening en staat de reden erbij.
Alle berekeningen, uitleg en signalen in basestep zijn rekenondersteuning en instructie, geen fiscaal of juridisch advies. Bedragen zijn ramingen op basis van je eigen invoer; de Belastingdienst stelt de aanslag vast.
Waar gaat het mis bij de zelfstandigenaftrek?
Twee fouten die je in de praktijk het vaakst tegenkomt bij dit begrip, met wat ze je kosten.
De aftrek in een verliesjaar als verloren zien
Hij verlaagt je winst niet onder nul, maar het onbenutte deel schuift door naar de negen volgende jaren. Wie dat niet per jaar van ontstaan vastlegt, kan de verrekening later niet onderbouwen.
Het bedrag van vorig jaar aanhouden
Het bedrag daalt jaarlijks volgens het afbouwpad. Een raming met het bedrag van vorig jaar valt structureel te gunstig uit.
Aftrek aannemen zonder uren
Zonder het urencriterium is er geen zelfstandigenaftrek. Dat is een van de grootste verschillen tussen een optimistische en een realistische raming.
Verder lezen
Drie plekken waar dit begrip aan vastzit, binnen deze bank en daarbuiten.